HEREKE HALISI ÖZELLİKLERİ NELERDİR?

Hereke Halısı’nı diğer halılardan ayıran ve özel kılan pek çok özellik var. Bu özellikleri ise, çift düğüm tekniği kullanılması, biri ince biri kalın çift atkı tekniği ile örülüyor olması ve kesiminin el makası ile yapılıyor olması şeklinde sıralayabiliriz. Ama en önemli özelliği yüzde yüz el yapımı olmasıdır. Yapımı yıllar alabilir. Dünyanın en ince ve en sağlam halısıdır. Uzun ömürlüdür, nesilden nesile miras bırakılabilir değerdedir. Kullanılan ham madde doğaldır, alerji yapmaz, sağlıklıdır. Hereke Halısı’nda kullanılan ipek ve yün birinci sınıftır.

ABDÜLMECİT ZAMANINDA SARAYDA KULLANILDI

İlk olarak 1843’te dönemin padişahı Sultan Abdülmecit tarafından kurulan Hereke Fabrika-i Hümayun’unda üretilmeye başlanan Hereke halılar, sarayların dekorasyonu için kullanıldı. Günümüzde Dolmabahçe, Yıldız, Beylerbeyi gibi saraylardaki halılar ve döşemelik kumaşlar da Hereke’de dokunan halılar arasında.

Hereke halısı pamuk iplik üzerine yün ve ipek üzerine ipek olarak iki türlü dokunur. Yün halıların dm²’sinde 3600 ilmek bulunur. Kalitesi 60×60 olarak adlandırılır. İpek halılarda ise dm²’de 10.000 ilmek olur. Kalitesi 100×100 olarak adlandırılır. Her ne kadar daha sık dokunmuş halılar da olsa gerçek Hereke halılarının standartları budur. Hav yükseklikleri ise ipek halılarda 1,5-2,0 mm yün halılarda ise 4,0-5,0 mm arasındadır. Hereke halıları sık dokunduğu için desenler oldukça ayrıntılıdır. Hereke halıları patentler ile coğrafi olarak tescillidir. Hereke halıları Türk düğümü (çift düğüm veya Gördes düğümü olarak adlandırılır) ile dokunduğu için İran halılarına göre (tek düğümlü veya sini düğüm) çok daha fazla dayanıklıdır.

Hereke Fabrikası, Ohannes ve Bogos Dadyan kardeşler tarafından 1842-1844 yıllarında kuruldu ve 1845 yılında ülkenin ilk özel dokuma fabrikası olarak faaliyete geçti. Faaliyete geçtiği 1845 yılında fabrikanın yönetimi ve mülkiyeti Osmanlı Devleti’ne devredildi. Başlangıçta bez ve ipekli kumaş üretiminin planlandığı fabrikada, Avrupa ülkelerinden ithal edilen makinelerle beraber üretim alanı genişledi. 1891 yılında 100 halı tezgâhı bulunan yeni bir bölüm açıldı ve halı üretimine geçildi. 1905’ten itibaran ise ürün çeşitliliği artırıldı ve fes, perde, fanila gibi birçok alanda üretime geçildi. Fabrika ürünlerindeki kalitenin piyasada kabul görmesi sonucu 1846’da Hereke markası tescil ettirilerek koruma altına alındı. 1850 yılında ise fabrikanın adı “Hereke Fabrika-i Humayun” olarak değiştirildi.

Hereke halısı alırken arka yüzünde atkı ve çözgüden yün fışkırmamış olmasına, desenin kaymamış olmasına dikkat edilmelidir. Ayrıca hav yüksekliği de kesim şekli de kaliteyi etkiler. Bu halının en çok bilinen ve klasik olmuş olan deseni “Yedi Dağın Çiçeği” dir. Fakat bununla beraber burucie ve polonez gibi çok güzel desenleri de vardır. Hereke halısını İran halılarıyla kıyaslarsak ancak binlerce dolarlık Bidjar halısı hereke kadar olmasa bile emsali sayılabilir. Fakat dokuma şekli, desen ve renk çeşitliği ve sert bir halı olması Hereke halısını her zaman öne çıkarır.

Hereke halıları ilk dokunduğu dönemler de dahil bugüne kadar İran halı desenlerinden hiç etkilenmemiş saray nakkaşlarının özgün tasarımları ile hayat bulmuştur. Ne yazık ki günümüzde kullanılan yün kalitesi geçmişteki halılarda kullanılan yün kalitesine göre oldukça düşüktür. Bunun nedeni kullanılan yünler eskiden tamamen canlı hayvan yünü iken günümüzde kesilmiş hayvan yünleri kullanılmakta, ayrıca boya kalitesi ve kırkım mevsimlerine uyulmaması ile kullanılan yünler eskilere göre daha mat renge sahip olmaktadır. Fakat günümüzde özellikle Sümerhalı’nın ürettiği yünlere, yapağı boyanmadan önce özel bir apre ile güve yemez özelliği verilir. Boya daha sonra yapılır. Bu halının dayanıklılığını ve kalitesini arttırır. Bunun haricinde, Isparta yöresi, Sivas (Sivas Cezaevi halısı da hereke halısıdır) ve Diyarbakır’da dokunur. Bu tezgâhlarda dokunan halılar Isparta Sümer halı fabrikasında özel hav makinelerinde uygun yükseklikte kırkılır, yıkanır, arka yüzleri alevle fazla uzunluklardan temizlenir ve kalitelerine göre sınıflandırılır ve piyasaya verilir.

Hereke Halısı Nasıl Yıkanır?

Hereke halılar otomatik halı yıkama makinede yıkanmaz. Hassas ve değerli olan bu halılar yerde özel yöntemlerle yıkanmalıdır. Dikkatli bir şekilde ince ve yumuşak fırça kullanarak halının her tarafı eşit bir şekilde yıkanır. Çok sıcak veya çok soğuk su tercih edilmemeli, ortam sıcaklığındaki bir su tercih edilmelidir.

Kullanılan şampuan içerisinde kostik, parapen ve ağartıcı gibi zararlı kimyasallar içermemelidir.Biz Metropol halı yıkama olarak, doğal, çevreyle dost içerisinde insan sağlığına ve halının dokusuna zarar vermeyen LazerPromax Natural Halı Şampuanı kullanıyoruz. Halı Yıkanırken en önemlisi uzman bir kişi tarafından yıkanmalıdır.Metropol halı yıkama fabrikası Hereke halıları için garantili yıkama hizmeti sunmaktadır.

Kategoriler: Blog

3 yorum

Buse Yüksel · Mayıs 16, 2021 5:18 am tarihinde

Bende halılarımı verdim güzel yıkanmış memnun kaldım teşekkürler

Öznur Can · Nisan 23, 2021 6:24 am tarihinde

gaziosmanpaşa halı yıkamayı tavsiye üzeri aradım temizlik olarak çok iyi ama fiyat fazla geldi 

Asiye Kaya · Ocak 23, 2021 9:30 am tarihinde

Şimdiye kadar kime verdiysem halılarımı lekeleriyle ve beyaz olan rengi siyahımsı bir renkle geri geldi netten gördüm yorumları okudum umudum yoktu nasip dedim halılarımı verdim Allah razı olsun pırıl pırıl olmuşlardı rengi yerine gelmiş bir tane lekesi kalmamıştı Emeğinize sağlık…

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir